۵۰ سال پس از تولید پیکان… – آموزشگاه مفید

ارسال شده توسط

هفته نامه صدا – زینب کوهیار: پس از گذشت سال ها در گوشه و کنار عکس های خانوادگی، شبیه به یکی از اعضای مهم فامیل به نظر می رسد
در دوره جنگ به دلیل کاهش صادرات غیرنفتی و کاهش شدید قیمت نفت به بشکه ای هفت دلار به کمبود منابع ارزی دچار شدیم و امکان سرمایه گذاری های جدید و مشارکت های تازه را نداشتیم، بنابراین مقاومت کردیم. در آن دوره نژاد حسینیان وزیر صنایع سنگین بود و به گروه مهندسین مشاور خودرو که وابسته به ایدرو بودند دستور داد تا بررسی کنند و ببینند آیا می توان پیکان را دوباره تولید کرد یا خیر. ایران خودرویی ها می گفتند نمی توان دوباره پیکان را تولید کرد به این دلیل که قالب ها فرسوده شده و خط تولید تقریبا از بین رفته است.

تا سال ۴۸ اتاق پیکان را در ایران می ساختیم، رنگ می کردیم، جوش می کردیم و روی موتوری که از خارج می آمد سوار می کردیم تا این که شاه دوباره از کارخانه ایران ناسیونال به منظور افتتاح خط تولید پیکان بازدید کرد و به سازندگان توصیه کرد که عمق ساخت داخل را بالا ببرند و موتور خودرو را هم در ایران بسازند. از سوی دیگر پشتوانه ۱۲۸ میلیون دلاری که شاه دستور جذب آن را از آمریکا صادر کرده بود فراهم شد و با این سرمایه ایران ناسیونال توانست ماشین آلات تراش و خط موتورسازی را خریداری کند.

پس از انقلاب اسلامی اولین نمونه سواری که در دنیا به وانت تبدیل شد همین پیکان بود. همه جای دنیا وانت مدل های متفاوتی از سواری دارد اما ما در ایران با کمک مهندسان خودروساز و استادکارهای ایرانی اولین نمونه وانت پیکان را طراحی و به طور دستی ساختیم. قالب های تولید وانت پیکان در ایران ساخته شد و خط تولید این محصول را در سالن دیگری در کارخانه ایران خودرو راه اندازی کردیم. تفاوت این خودرو با دیگر انواع پیکان در قوای محرکه آن بود که سرعت بیشتری داشت و قدرت و کشش بیشتری ایجاد می کرد. بعدها این محصول ایران خودرو با نام باردو به بازار عرضه شد اما سال ها بعد به دلیل آلایندگی و عدم ایمنی تولید آن را متوقف کردند.

در آن زمان ایران خودرو تمایل داشت با شرکت پژوی فرانسه همکاری کند. تالبوت هم متعلق به پژو بود و به مدیران ایران خودرو فشار می آوردند که مدل های قدیمی را جمع کنید تا تجهیزات ساخت مدل های جدید را به شما بدهیم. از سوی دیگر محدودیت های اقتصادی زمان جنگ دست ما را بسته بود و اجازه نمی داد کار تازه ای در صنعت خودروسازی شروع کنیم.

ایران ناسیونال پس از این اقدام دولت انگلستان با شرکت روتز قرارداد بست تا هیلمن هانتر را در ایران تولید کند. برای اولین بار در ایران، هیلمن هانتر با نام پیکان تولید شد و خط مونتاژ این خودرو با ظرفیت سالانه ۲۵ هزار دستگاه در ضلع شمالی شرکت ایران ناسیونال آغاز به کار کرد. کارگران ایران ناسیونال روزانه در دو شیفت کار می کردند تا ۱۰۰ خودرو تولید کنند و به این ترتیب در سال ۴۶ اولین پیکان در ایران مونتاژ شد.

زمانی که خط مونتاژ پیکان در ایران کار را شروع کرد و ادامه می داد، شرکت روتز تلاش کرد در کره جنوبی هم خط مونتاژ دیگری برای تولید هیلمن هانتر راه اندازی کند. کره ای ها پس از ما داوطلب مونتاژ هیلمن هانتر شدند و هیوندای در همین دوره در کره جنوبی آغاز به کار کرد.
ساخت دستی اولین وانت

گروه مهندسین مشاور خودرو بررسی کردند و نتیجه مطالعه این شد که می توان پنجاه هزار دستگاه پیکان دیگر تولید کرد. نژاد حسینیان بر اساس این گزارش به ایران خودرو ابلاغ کرد که ده هزار دستگاه خودروی پیکان را با مسئولیت وزیر تولید کنند. نژاد حسینیان گفت «اگر پیکان ها به درد خورد و راه رفت، در شهر مورد استفاده قرار بگیرد و به عنوان خودروی عمومی به جامعه عرضه شود اگر هم راه نرفت که من را بیندازند زندان».

تحولات پس از انقلاب

پیش از این خیامی ها که بعد از تلاش های رضا نیازمند بنیان گذار سازمان گسترش و نوسازی صنایع مایران برای ساخت خودرو در کشور خودروسازی شان را راه انداخته بودند، اتوبوس و مینی بوس تولید می کردند اما در مذاکره با روتز توانستند خط مونتاژ پیکان را به ایران وارد کنند. مدر اردیبهشت ماه ۱۳۴۶، شاه و همسرش فرح دیبا با هلی کوپتر به محوطه کارخانه ایران ناسیونال آمدند و همراه با امیرعباس هویدا که بعدها به مشتری پروپاقرص پیکان تبدیل شد و دیگر مسئولان دولتی وقت خط سواری سازی کارخانجات ایران ناسیونال را افتتاح کردند و یک دستگاه پیکان خریدند و رفتند.۳

۳۹ سال پس از تولید اولین پیکان در ایران، خبرنگار آسوشیتدپرس به ایران آمد تا سری به میراث شرکت روتز در ایران بزند و در کمال تعجب دید که پیکان یا همان هیلمن هانتری که در سال ۱۹۷۹ تولید آن در بریتانیا متوقف شده بود، حکم فیات ۵۰۰ در ایتالیا را برای مردم ایران پیدا کرده است.

 50 سال از تولید پیکان گذشت

حتی مردم در آلمان شرقی سابق هم خودرویی به نام ترابانت سوار می شدند که از نظر علاقه مردم به آن چیزی شبیه به پیکان در ایران برای آلمانی ها بود.۲ خط تولید هیلمن هانتر در سال ۱۹۶۷ در انگلستان آغاز به کار کرده بود اما با ورشکستگی روتز و آگاهی ایران ناسیونال، خط مونتاژ این خودرو به ایران آمد و با نام پیکان کارش را شروع کرد.
زمانی که اقدام به ساخت موتور کردیم به تجهیزات ریخته گری دسترسی نداشتیم. شرکت روتز اعلام کرد که برای ماشین سازی موتور پیکان یک پوند خرج می کند و بیشتر هزینه ساخت موتور مربوط به ریخته گری است. این شرکت با این استدلال می خواست هزینه بیشتری از ایران برای تولید دریافت کند اما ایران ناسیونال با خرید تجهیزات خط ریخته گری تانک چیفتن در سال ۵۲ بهانه را از انگلیسی ها گرفت و مسئله ریخته گری موتور پیکان را هم حل کرد و از این سال به بعد موتور پیکان هم در ایران تولید شد.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی هم تولید پیکان ادامه پیدا کرد تا این که تالبوت شرکت کرایسلر که سال ۵۴ شرکت روتز انگلیس را خریداری کرده بود در اختیار گرفت. پیش از آن مدیران شرکت کرایسلر به ایران می آمدند و مدیران ایرانی به انگلستان و آمریکا می رفتند تا به عنوان دستیار آموزش ببینند و دانش فنی به این شکل منتقل می شد.

ما در کارخانه ایران ناسیونال هم مدیر ایرانی و هم مدیر آمریکایی داشتیم تا این که پس از پیروزی انقلاب اسلامی مدیران خارجی از ایران رفتند. در نهایت شرکت تالبوت انگلیس شرکت کرایسلر را در سال ۶۴ خرید و اعلام کرد که به دلیل فرسودگی دستگاه های تولید قطعات هیلمن هانتر یا همان پیکان و میزان آلایندگی آن قصد ادامه تولید را ندارد. بنابراین سالن ساخت قطعات را تعطیل کرد.
چرا پیکان های قدیمی از نمونه های جدید بهتر بودند؟

تولید پیکان در نهایت در دهه هشتاد خورشیدی متوقف شد در حالی که بیشتر پیکان سواران معتقد بودند که پیکان های قدیمی از پیکان هایی که سال ساخت کمتری دارد بهتر کار می کند. این مسئله چند دلیل فنی داشت. اول این که موتور پیکان های قدیمی ۱۷۲۵ سی سی بود. دور موتور در این پیکان ها کمتر بود اما گشتاور بیشتر و قوی تری نسبت به پیکان های جدید داشت.

زمانی که شاه از کارخانه ایران ناسیونال بازدید کرد به موسسان آن توصیه کرد که این کارخانه خودروی سواری تولید کند. برای کمک به ایران ناسیونال شاه به وزارت اقتصاد دستور داد تا برای تامین پشتوانه مالی ۱۲۸ میلیون دلار از آمریکا سرمایه بگیرد و از این راه تولید خودروی سواری در ایران ناسیونال را هموار کند.